Reportage

Hoe oud zijn onze sinterklaasliedjes eigenlijk?

Nog twee nachtjes slapen en dan is het zover! Op zaterdag 14 november 2026 komt Sinterklaas met zijn stoomboot weer naar Nederland. Dit jaar meert hij aan in het Brabantse Grave, waar duizenden kinderen klaarstaan om hem zingend te verwelkomen. En natuurlijk zingen we thuis ook gezellig mee, want wat zou de intocht zijn zonder al die vertrouwde sinterklaasliedjes?

Waarschijnlijk kun je de meeste liedjes nog woord voor woord meezingen. Je hebt ze ooit als kind geleerd en inmiddels zing je ze misschien met je eigen kinderen of kleinkinderen. Maar heb je je weleens afgevraagd hoe oud die liedjes eigenlijk zijn? Wie heeft ze geschreven? En waarom zingen we over een stoomboot, een paard op het dak en een gard? Achter onze sinterklaasliedjes schuilt een verrassend stukje Nederlandse geschiedenis.

Hoe oud zijn onze sinterklaasliedjes eigenlijk?

Sinterklaasliedjes zijn al eeuwenoud

Het zingen voor Sinterklaas begon lang voordat er sprake was van een landelijke intocht op televisie. Al in de zestiende en zeventiende eeuw bestonden er liederen over Sint-Nicolaas. Dat waren vooral religieuze liederen over de heilige bisschop. Later ontstonden er volksliedjes die mensen thuis en tijdens feestelijke bijeenkomsten zongen.

Veel sinterklaasliedjes die we tegenwoordig kennen, stammen uit de negentiende eeuw. In die periode verschenen steeds meer liedbundels voor kinderen. Onderwijzers, dichters en componisten schreven liedjes die kinderen gemakkelijk konden onthouden. Ze waren gezellig om samen te zingen, maar hadden vaak ook een opvoedkundige boodschap. Wie lief was, kreeg lekkers en cadeautjes. Wie stout was geweest, kon volgens de teksten weleens een onaangename verrassing verwachten. Gelukkig zijn die dreigementen grotendeels uit het sinterklaasfeest verdwenen. De liedjes zijn gebleven.

Zie ginds komt de stoomboot: een liedje van ruim 175 jaar oud

Een van de bekendste sinterklaasliedjes danken we aan de Amsterdamse onderwijzer Jan Schenkman. In 1850 verscheen zijn prentenboek Sint Nikolaas en zijn knecht. Daarin beschreef hij onder andere hoe Sinterklaas met een stoomboot vanuit Spanje naar Nederland kwam.

Dat was voor die tijd behoorlijk modern. Stoomboten waren in de negentiende eeuw een relatief nieuw vervoermiddel. Schenkman liet Sinterklaas dus met zijn tijd meegaan! Het rijmpje over de aankomst van de stoomboot groeide later uit tot het liedje dat we nu allemaal kennen. Opmerkelijk genoeg werd de tekst pas in 1912 op een bestaande Duitse melodie gezet.

En zo zingen we ruim 175 jaar later nog steeds over diezelfde stoomboot.

Zie de maan schijnt door de bomen: twee dokters maakten een sinterklaaslied

Ook dit liedje kent een bijzondere geschiedenis. De tekst werd geschreven door Jan Pieter Heije, een Amsterdamse arts die daarnaast veel kinderliedjes schreef. De melodie kwam van Joannes Josephus Viotta, die eveneens arts was. Twee dokters die samen een van de bekendste sinterklaasliedjes maakten!

Het lied verscheen al in de negentiende eeuw en beschrijft de spanning van pakjesavond. Vooral de woorden over het verwachtingsvolle hart zijn nog altijd herkenbaar. Kinderen zaten vroeger net zo nieuwsgierig op hun cadeautjes te wachten als tegenwoordig.

In de oorspronkelijke tekst wordt ook gezongen over een 'gard'. Dat was een dunne tak waarmee kinderen vroeger bestraft konden worden. Een herinnering aan een tijd waarin opvoeden er heel anders aan toeging.

Sinterklaas kapoentje: wat is eigenlijk een kapoentje?

Bijna ieder kind leert dit liedje als een van de eerste sinterklaasliedjes. Het is kort, vrolijk en gemakkelijk te onthouden. Maar wat betekent dat vreemde woord 'kapoentje' eigenlijk?

Daarover bestaan verschillende verklaringen. Het woord werd vroeger onder andere gebruikt voor een deugniet of ondeugend kereltje. Er bestaan ook andere historische betekenissen, waardoor niet met zekerheid vaststaat wat de oorspronkelijke zangers ermee bedoelden.

Het liedje is in ieder geval behoorlijk oud. In 1851 werd het al op papier vastgelegd, maar waarschijnlijk zongen kinderen het daarvoor ook al. Het werd mondeling doorgegeven, van ouders op kinderen, totdat iemand besloot het op te schrijven.

O, kom er eens kijken: speelgoed uit grootmoeders tijd

Ook in dit liedje krijgen we een kijkje in het verleden. De tekst is van Katharina Leopold, die aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw kinderliedjes schreef.

Wie goed luistert, ontdekt dat de cadeautjes van toen behoorlijk verschilden van die van nu. Een bromtol, kaatseballen, een pop met vlechten en een letter van banket. Geen spelcomputer of afstandsbestuurbare auto, maar speelgoed waar kinderen destijds dolblij mee waren.

Het leuke is dat kinderen het liedje tegenwoordig nog steeds zingen, ook al hebben ze misschien geen idee wat een bromtol of kaatsebal is. Een mooie gelegenheid om eens te vertellen waarmee opa en oma vroeger speelden.

Waarom zingen we eigenlijk bij het zetten van onze schoen?

Het zingen bij de schoen is een traditie die al generaties meegaat. Vroeger zetten kinderen hun schoen bij de haard of schoorsteen, in de hoop dat Sinterklaas er iets lekkers in zou achterlaten. Met een liedje vroegen ze zijn aandacht.

In veel oude sinterklaasliedjes hoor je dat verlangen terug. Kinderen vragen om snoepgoed, cadeautjes of een bezoekje van de Sint. Soms klinkt het bijna als een beleefd verzoek, soms als een vrolijke smeekbede.

Tegenwoordig staat de schoen misschien bij de voordeur of verwarming, maar het zingen is gebleven. En geef toe, het is toch veel gezelliger om samen een liedje te zingen dan alleen een lege schoen neer te zetten?

Van oude volksliedjes tot moderne sinterklaashits

Onze sinterklaasliedjes hebben de tand des tijds verrassend goed doorstaan. Toch komen er ieder jaar nieuwe liedjes bij. Artiesten als Dirk Scheele, Mevrouw M en Gewoon Rob hebben hun eigen muzikale bijdrage geleverd aan het sinterklaasfeest.

De moderne liedjes klinken vaak wat sneller en vrolijker. Er wordt op gedanst, gesprongen en soms zelfs gerapt. Maar zodra de stoomboot in zicht komt, klinken toch weer die vertrouwde oude melodieën. Blijkbaar hebben sommige liedjes geen houdbaarheidsdatum.

Zing mee met de intocht van Sinterklaas!

Wil je zaterdag uit volle borst meezingen? Op Kinderliedjes.info vind je een uitgebreide verzameling sinterklaasliedjes, van eeuwenoude klassiekers tot de nieuwste feestliedjes. We hebben alvast een paar gezellige liedjes voor je uitgezocht.

En wil je nog veel meer zingen? Neem dan een kijkje in ons complete overzicht met oude en nieuwe sinterklaasliedjes.

Zaterdag 14 november zitten we er weer klaar voor. Met een beetje geluk schijnt de zon, wappert de vlag op de stoomboot en zingen duizenden kinderen Sinterklaas tegemoet. Precies zoals hun ouders, grootouders en overgrootouders dat ooit deden.

Veel zangplezier en een heerlijke sinterklaastijd gewenst!

Liefs Marion