Sint Maarten: zingend met je lampion langs de deuren!

Elf november is de dag! De lampionnen zijn geknutseld, de snoepzakjes liggen klaar en zodra het buiten begint te schemeren, verschijnen de eerste vrolijke lichtjes in de straat. Kleine kinderen die een beetje verlegen hun liedje zingen, grotere kinderen die uit volle borst laten horen dat ze er zijn. En natuurlijk die verwachtingsvolle gezichtjes wanneer de deur opengaat. Want zou er iets lekkers te halen zijn?

Sint Maarten is voor veel kinderen een van de gezelligste avonden van het jaar. Maar waarom zingen we eigenlijk liedjes aan de deur? Wie was die Sint Maarten en waarom vieren we zijn feest op 11 november? Achter al die vrolijke liedjes en kleurrijke lampionnen schuilt een eeuwenoude traditie.

Wie was Sint Maarten eigenlijk?

Om het verhaal van Sint Maarten te ontdekken, moeten we een heel eind terug in de tijd. Naar de vierde eeuw om precies te zijn. Martinus, zoals hij eigenlijk heette, was een Romeinse soldaat die op een koude dag een arme man tegenkwam. De man had nauwelijks kleding en stond te rillen van de kou. Martinus aarzelde geen moment. Hij pakte zijn zwaard, sneed zijn warme mantel doormidden en gaf de helft aan de arme man.

Later werd Martinus bisschop van Tours, in Frankrijk. Hij stond bekend om zijn goedheid en zijn bereidheid om anderen te helpen. Na zijn dood werd hij als heilige vereerd. Zijn feestdag, 11 november, kennen we tegenwoordig als Sint Maarten.

En eigenlijk is dat mooie verhaal nog altijd de kern van het feest. Want hoewel kinderen tegenwoordig vooral uitkijken naar een goedgevulde snoepzak, draait Sint Maarten van oorsprong om iets voor een ander overhebben.

Waarom zingen we met Sint Maarten?

Dat zingen aan de deur is helemaal niet zo'n nieuwe gewoonte. Vroeger was Sint Maarten een zogenaamd bedelfeest. Vooral arme mensen trokken langs de huizen om voedsel of andere giften te vragen. De winter stond voor de deur en er moest voldoende eten zijn om de koude maanden door te komen. Soms zongen mensen daarbij een lied of spraken ze een gebed uit.

Langzaam veranderde deze gewoonte. Vooral in de twintigste eeuw werd Sint Maarten steeds meer een kinderfeest. De kinderen namen het zingen over en in plaats van voedsel of geld kregen ze snoep, fruit of andere lekkernijen.

En zo ontstond de traditie die we nu kennen. Eerst een liedje zingen, daarna iets lekkers ontvangen en vervolgens vrolijk verder naar het volgende huis. Een mooie muzikale ruilhandel, eigenlijk!

Waarom lopen kinderen met lampionnen?

Een Sint Maartensfeest zonder lampionnen is bijna niet voor te stellen. Toch liepen kinderen vroeger niet met de kleurrijke papieren exemplaren die we tegenwoordig kennen. Ze gebruikten bijvoorbeeld uitgeholde bieten met daarin een brandend kaarsje. Dat gaf een prachtig licht, al was het natuurlijk ook behoorlijk onhandig wanneer het waaide.

De lichtjes en vuren horen bij oude gebruiken rond de overgang van de herfst naar de winter. Op sommige plaatsen werden grote Sint Maartensvuren ontstoken. Het licht bracht warmte en gezelligheid in een periode waarin de dagen steeds korter werden.

Tegenwoordig knutselen kinderen hun lampionnen vaak op school of thuis. Van eenvoudige papieren lantaarns tot de mooiste zelfbedachte creaties. En gelukkig hebben we inmiddels veilige ledlampjes, zodat er onderweg geen kaarsjes kunnen omvallen.

Wordt Sint Maarten overal in Nederland gevierd?

Dat is misschien wel het grappige aan Sint Maarten. In sommige delen van Nederland groeien kinderen ermee op en kunnen ze zich nauwelijks voorstellen dat er plaatsen zijn waar op 11 november helemaal niemand aanbelt. Toch is dat zo.

Vooral in Noord-Holland, Groningen, Friesland en delen van Drenthe is Sint Maarten een bekende traditie. Ook in Utrecht wordt het feest gevierd. Dat is niet zo vreemd, want Sint Maarten is de beschermheilige van de stad. Daar worden zelfs bijzondere lichtjesoptochten georganiseerd.

In andere delen van Nederland, zoals Zeeland, Noord-Brabant en Limburg, verschilt het sterk per plaats. Soms worden er lampionnenoptochten georganiseerd, terwijl kinderen een dorp verderop helemaal niet langs de deuren gaan.

En wist je dat Sint Maarten ook buiten Nederland wordt gevierd? Onder andere in delen van België, Duitsland en Frankrijk kennen ze deze traditie. Al heeft iedere streek natuurlijk weer zijn eigen gebruiken en liedjes.

De leukste Sint Maartenliedjes om samen te zingen

En dan natuurlijk het allerleukste onderdeel van Sint Maarten: de liedjes! Want voordat je bij de buren aanbelt, is het wel handig om een paar vrolijke deuntjes te kennen. Gelukkig zijn de meeste Sint Maartenliedjes kort en gemakkelijk te onthouden. Zelfs de allerkleinsten kunnen na een paar keer oefenen al gezellig meezingen.

Op Kinderliedjes.info vind je een uitgebreide verzameling liedjes voor deze bijzondere avond. Een paar leuke om alvast te oefenen:

• Elf november – De bekende klassieker over het lichtje dat eindelijk branden mag.

• Sinte sinte Maarten – Met de beroemde koeien die staarten hebben. Die kennen veel ouders vast nog uit hun eigen jeugd!

• Ik heb een lampionnetje – Een vrolijk liedje voor kinderen die trots zijn op hun eigen lampion.

• Sint Maarten en de bedelaar – Een liedje dat mooi aansluit bij het oorspronkelijke verhaal van Sint Maarten.

• Ik loop met mijn lantaarn – Heerlijk om te zingen tijdens een wandeling door de donkere straten.

Wil je nog meer liedjes ontdekken? Bekijk dan onze complete verzameling Sint Maartenliedjes. Zo kun je samen met je kind oefenen en misschien zelfs ieder jaar een nieuw liedje leren.

Een avond vol lichtjes, liedjes en lekkers

Misschien is dat wel het mooiste aan Sint Maarten. Dat een traditie van zoveel eeuwen geleden nog altijd kinderen enthousiast weet te maken. Dat ouders en grootouders dezelfde liedjes herkennen die ze vroeger zelf zongen. En dat achter iedere voordeur iemand kan staan die met plezier naar die kleine, soms wat onzekere zangstemmetjes luistert.

Dus trek op 11 november een warme jas aan, pak die prachtige lampion en zing vooral lekker mee. Ook wanneer je de tekst niet helemaal meer weet of de melodie hier en daar een beetje vals klinkt. Het hoeft tenslotte geen professioneel optreden te worden.

En vergeet na het zingen vooral niet om vriendelijk dankjewel te zeggen. Want ook dat hoort bij Sint Maarten!

© Afbeelding: KinderliedjesInfo